|

ROWECKI Stefan
Generał dywizji.
Pseudonim: "Rakoń", "Jan", "Inżynier", "Tur", "Dulęba", "Grabica", "Kalina", "Grot".
Urodzony: 25 grudnia 1895 r. w Piotrkowie Trybunalskim.
Zmarł: w KL Sachsenhausen, zamordowany najprawdopodobniej, po wybuchu Powstania Warszawskiego.
Promocje:
Generał dywizji.:
Generał brygady.:
Pułkownik.:
Podpułkownik.: 1924 r.
Major.: czerwiec 1919 r.
Funkcje:
Podobnie jak wielu Polaków jego pokolenia, w sierpniu 1914 r., Rowecki wstąpił do Legionów Piłsudskiego (5 pułk piechoty), wraz z innymi
uczestnikami oficerskiego kursu instruktorskiego w Nowym Sączu, by wziąć udział w walkach o niepodległość ojczyzny.
Ponieważ wcześniej był w Polskich Drużynach Strzeleckich i ukończył kurs podoficerski to w 5 pułku piechoty był kolejno: dowódcą sekcji, pełniącym
obowiązki dowódcy plutonu i wreszcie dowódcą plutonu. W latach 1915-1917 był adiutantem I batalionu w tym pułku, w stopniu najpierw podporucznika,
a następnie porucznika. Cały ten okres spędził na froncie gdzie został trzykrotnie ranny.
Po kryzysie przysięgowym w 1917 r., został internowany w obozie dla oficerów w Beniaminowie. Od lutego 1918 r., służył w Polskich Siłach Zbrojnych
(Polnische Wehrmacht) a od listopada tego roku w Wojsku Polskim.
Także w listopadzie 1918 r., Stefan Rowecki został dowódcą klasy w Szkole Podchorążych Piechoty. W okresie od kwietnia do lipca 1919 r. walczył na
froncie w szeregach 34 pułku piechoty, jednocześnie w czerwcu tego roku został awansowany do stopnia majora.
Następnie kolejno: rozpoczął kształcenie w Wojennej Szkole Sztabu Generalnego, gdzie ukończył pierwszy kurs, był szefem wyszkolenia Oddziału I
Naczelnego Dowództwa, szefem Oddziału II Frontu Środkowego, podczas Bitwy Warszawskiej szefem Oddziału II Grupy Uderzeniowej Rydza-Śmigłego i
wreszcie Dowództwa 2 Armii.
Po kolejnych przesunięciach i awansach w 1921 r., został szefem sekcji planów w Oddziale III Biura Ścisłej Rady Wojennej.
W okresie od 1921 do 1922 r., po uzupełnieniu studiów w Wyższej Szkole Wojennej, pełnił służbę jako oficer w 41 pułku piechoty. W 1923 został
przeniesiony do Wojskowego Instytutu Naukowo-Wydawniczego, gdzie pracował jako kierownik Wydziału Naukowo-Wydawniczego, a następnie jako zastępca
szefa Instytutu.
W 1924 r., Rowecki został awansowany do stopnia podpułkownika dyplomowanego, a od września 1926 był I oficerem Sztabu Inspektoratu Armii i Biura
Ścisłej Rady Wojennej.
W okresie od lutego 1930 do 1935 r. dowodził 55 Pułkiem Piechoty w Lesznie, a bezpośrednio potem Brygadą Korpusu Ochrony Pogranicza "Podole" w
Czortkowie. W 1938 r., został dowódcą piechoty dywizyjnej w 2 Dywizji Piechoty w Kielcach.
10 czerwca 1939 Rowecki otrzymał rozkaz zorganizowania Warszawskiej Brygady Pancerno-Motorowej i na jej czele walczył w Wojnie Obronnej, we
wrześniu. Nie podporządkował się decyzji o kapitulacji i namówiony przez gen. Tokarzewskiego, nie opuścił kraju, rozpoczynając już w październiku
1939 r., działalność w podziemnym ruchu oporu w Polsce, zostając w połowie tego miesiąca szefem sztabu i zastępcą Komendanta Służby Zwycięstwu
Polski.
8 listopada 1939 r., na podstawie uchwały Rady Ministrów zapadły decyzje o utworzeniu w Polsce tajnej organizacji wojskowej pod nazwą Związek Walki
Zbrojnej.
Nowa organizacja jako część Polskich Sił Zbrojnych podlegała Naczelnemu Wodzowi, poprzez Komendanta Głównego ZWZ, którym został Kazimierz
Sosnkowski. 16 stycznia 1940 r. Rowecki został Komendantem ZWZ na teren okupacji niemieckiej.
30 czerwca 1940 r., jego pozycja w kraju uległa gwałtownemu wzrostowi, został bowiem mianowany Komendantem Głównym ZWZ, Sosnkowski zaś zachował
jako zastępca premiera i Naczelnego Wodza, ogólne kierownictwo nad pracą niepodległościową.
"Grot" przystąpił energicznie do przemian i wzmocnienia obsady kadrowej ZWZ, swoją główną uwagę poświęcając ośrodkom pozastołecznym, ale także
rozbudowując i obsadzając personalnie Komendę Główną.
Jednocześnie usilnie dążył do określenia właściwego miejsca dla kierowanej przez siebie armii, w strukturach Państwa Podziemnego.
W 1942 r., ZWZ wkraczało w nową fazę swojego rozwoju. Przekształcenia jakie "Grot" podjął w początkach tego roku przyczyniły się do powstania
jednolitej struktury na całym terytorium Rzeczpospolitej w granicach sprzed września 1939 r., usprawniły dowodzenie i przy niewielkich zmianach
utrzymały się po sierpień 1944 r.
Generał Sikorski w swojej depeszy z 10 lutego 1942 r., stwierdzał:
"Po powrocie z Rosji stwierdziłem z wielką radością wspaniałe wyniki, jakie Pan Generał osiągnął w pracy prowadzonej w warunkach tak tragicznych.
Nadał Pan Generał działalności wojskowej w Kraju kierunek właściwy, zmierzający do zjednoczenia całokształtu poczynań wojskowych nad odbudową Sił
Zbrojnych dla wywalczenia Niepodległości..."
14 lutego 1942 r., przemianowano Związek Walki Zbrojnej na Armię Krajową, natomiast stanowisku Roweckiego nadano nową nazwę - Dowódcy Armii
Krajowej. Fakt ten łączył się ze zwiększeniem rangi rzeczywistej AK, walczącej w konspiracji jako część składowa Polskich Sił Zbrojnych.
1 maja 1942 r. "Grot" zostaje odznaczony przez Sikorskiego Krzyżem Virtuti Militari IV klasy, który przesłał mu zarazem w myśl tradycji
żołnierskiej pocałunek Wodza.
Przez cały okres swojej działalności jako Komendant ZWZ, a później Dowódca AK Rowecki był bardzo aktywnie poszukiwany przez władze niemieckie.
Śledzony przez agentów, został aresztowany 30 czerwca 1943 r. w swoim mieszkaniu konspiracyjnym przy ulicy Spiskiej 14 w Warszawie.
Aresztowania dokonał SS-Untersturmführer Erich Merten i praktycznie do dzisiaj nie wiadomo w jakich okolicznościach owo aresztowanie nastąpiło.
Wszystko jednak wskazuje, że było to dzieło denuncjacji agenta Gestapo.
Skutego kajdankami Dowódcę AK przewieziono na Al. Szucha i następnego dnia o świcie przewieziono do Berlina specjalnym samolotem z Okęcia.
16 lipca "Grot" znalazł się w Sachsenhausen jako "więzień honorowy". Wiadomo już dziś, że stanowczo odmówił współpracy z Niemcami w akcji
antybolszewickiej.
W czasie pobytu w KL Sachsenhausen, został awansowany przez władze Rzeczpospolitej do stopnia generała dywizji. Został zamordowany kilka dni po
wybuchu Powstania Warszawskiego.
Dzieło Roweckiego było imponujące, kiedy bowiem Tadeusz Komorowski "Bór" jako najstarszy stopniem żołnierz AK obejmował po nim dowództwo miał do
dyspozycji siłę liczącą ponad 300 000 żołnierzy, doskonale rozbudowaną strukturalnie i konspiracyjnie.
Notaki:
Urodził się jako syn Stefana Augusta i Zofii Chrzanowskiej. Od 1906 r., w rodzinnym mieście uczęszczał do Gimnazjum.
Zaangażowanie w działalność organizacyjną ujawnił dopiero wiosną 1911 r., także w rodzinnym Piotrkowie, jako współorganizator pierwszego w mieście
tajnego zastępu skautowego, a potem jako jego dowódca.
Jesienią 1912 r., rozpoczął naukę w znanej Szkole Mechaniczno - Technicznej H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie. W 1913 r., działał w Polskich
Drużynach Strzeleckich i uczęszczał na kurs podoficerski w Rabce, który ukończył w styczniu 1914 r.
Odznaczenia m. in.:
Krzyż Walecznych
Virtuti Militari V klasy (1923 r.)
Złotym Krzyżem Zasługi (1938 r.)
Virtuti Militari IV klasy (1 maja 1942 r.)
Krzyż Armii Krajowej (1967 r.)( pośmiertnie)
|