Armata kolejowa Kanone 5

Działo kolejowe K 5
Działo kolejowe K 5

Historia konstrukcji:
Armata kolejowa K. 5 była używana przez siły zbrojne Niemiec.

Została opracowana w niemieckich zakładach Friedrich Krupp A.G. w Essen. Nowy dalekonośny model opracowywano od 1934 roku. Próby pierwszego prototypu odbyły się w 1936 roku.

Działo kolejowe K 5
Działo kolejowe K 5

Produkcję seryjną podjęto w zakładach Friedrich Krupp A.G. w Essen (kod producenta ‘ndr’) przy współpracy zakładów Hannoversche Maschinenbau AG (Hanomag) (kod producenta ‘bye’). W momencie wybuchu wojny 1 września 1939 roku na stanie znajdowały się 3 egzemplarze. Dalsza wojenna produkcja wyglądała następująco:

1939 r. – 2 egzemplarze,

1940 r. – 3 egzemplarze,

1941 r. – 2 egzemplarze,

1942 r. – 8 egzemplarze,

1943 r. – 2 egzemplarze,

1944 r. – 2 egzemplarze w wersji K 5 glatt.

Razem wyprodukowano 22 egzemplarze spośród 36 zamówionych. Cena jednostkowa wynosiła 1,25 miliona RM.

W katalogu wzorów uzbrojenia w zależności od wersji otrzymała oznaczenie:
K 5 – Gerät 5-2803,
K 5/1 – Gerät 5-2808.

Działo tego typu można było podziwiać w zasobach amerykańskiego muzeum The United States Army Ordnance Museum, Aberdeen Proving Ground w Aberdeen, stan Maryland. Nosi nazwę własną Leopold i zostało zdobyte w 1944 roku pod Anzio we Włoszech (należało do 712 baterii artylerii kolejowej – w ciągu 3 miesięcy dwa działa tej baterii wystrzeliły na aliancki przyczółek 523 pociski). Od 2010 roku jest eksponowane w Fort Lee w Petersburg, stan Virginia.

Kolejny egzemplarz działa tego typu znajduje się we francuskim Musee du Mur de l’Atlantique (pol. Muzeum Wału Atlantyckiego) w Audinghen.

Działo kolejowe K 5
Działo kolejowe K 5

Dane techniczne:

Kaliber:
Masa całkowita:
Masa lufy:
Długość całkowita:
 
Szerokość:
Wysokość:
Długość lufy:
 
Odrzut lufy:
Kąt ostrzału w elewacji:
Kąt ostrzału w azymucie:
Szybkostrzelność:
283 mm
218.000 kg
85.000 kg
31.100 mm
(w tym moduł centralny z działem 18.700 mm)
2,6 m
4,7 m
20.548 mm
(w tym część gwintowana 17.397 mm)
1.100-1.150 mm
od 0° do +50°

1 strz./4 min

Działo kolejowe K 5
Działo kolejowe K 5

Opis konstrukcji:
Lufa stalowa, gwintowana o 12 prawoskrętnych zwojach – głębokość gwintu w zależności od wersji Tiefzug 10 mm (T10) lub Tiefzug 7 mm (T7). Wersja Vielzug (Vz) jest wyposażona w klasyczną lufę zaopatrzoną w 60 prawoskrętnych zwojów. Objętość komory 240 dm3. Zastosowano zamek klinowy o ruchu poziomym. Żywotność lufy ok. 240 wystrzałów.

Platforma kolejowa miała z przodu i z tyłu sześcioosiowe wózki jezdne (koła o średnicy 900 mm). Na stanowisku stałym stosowano specjalną platformę obrotową typu Vögele Drehscheibe, która umożliwiała pełny ostrzał dookrężny.

Działo kolejowe K 5 na obrotnicy
Działo kolejowe K 5 na obrotnicy

Obsługa działa liczyła 42 żołnierzy, z tego 25 stanowiło bezpośrednią obsługę armaty.

Działo kolejowe K 5 (E) na obrotnicy
Działo kolejowe K 5 (E) na obrotnicy

Załadunek amunicji dla działa kolejowego K 5
Załadunek amunicji dla działa kolejowego K 5

Załadunek amunicji dla działa kolejowego K 5
Załadunek amunicji dla działa kolejowego K 5

Amunicja:
Stosowano amunicję rozdzielnego ładowania z głównym ładunkiem miotającym umieszczonym w stalowej łusce (indeks 6309, długość 860 mm), oraz ładunkami dodatkowymi w woreczkach z materiału. Do załadunku pocisku do lufy wykorzystywano specjalny przyrząd uzgadniający, pozwalający dopasować prowadnice na korpusie pocisku do gwintów w przewodzie lufy.

Załadunek pocisku do lufy działa kolejowego 28 cm K 5
Załadunek pocisku do lufy działa kolejowego 28 cm K 5

W momencie wybuchu wojny w 1939 roku zapasy amunicji wynosiły 360 pocisków 28 cm Gr. 35, a jej dalsza produkcja wyglądała następująco:

1939 r. – 280 szt.

1940 r. – 2.019 szt.

1941 r. – 3.098 szt.

1942 r. – 1.320 szt.

1943 r. – 1.118 szt.

1944 r. – 583 szt.

1945 r. – 263 szt.

28cm_K5(E)_amunicja_3

Ładunki miotające:

  masa długość
Hauptkartusche
Vorkartusche 1
Vorkartusche 2
Vorkartusche 3
60,5 kg
50 kg
50 kg
21,50 kg
860 mm
865 mm
865 mm
340 mm

Z powyższych indywidualnych ładunków miotających zestawiano dwa bazowe zestawy:

kleiner Ladung – obejmował Hauptkartusche plus Vorkartusche 1 oraz 2 o łącznej masie 160,5 kg.

großer Ladung – obejmował Hauptkartusche plus wszystkie trzy Vorkartusche o łącznej masie 182 kg.

Przekrój pocisk 28 cm Gr. 35
Przekrój pocisk 28 cm Gr. 35

Burząca 28 cm Granate 35

Długość pocisku:
Masa pocisku:
Masa materiału wybuchowego:
Masa ładunku miotającego:
Prędkość wylotowa:
Donośność:
1.276 mm
255,5 kg
29,3 kg
182 kg
1.120 m/s
62.400 m

Pocisk 28 cm Gr. 35 typu HE z korpusem wypełnionym ładunkiem materiału wybuchowego, zaopatrzony w głowicowy zapalnik uderzeniowy typu Hbgr.Z. 35 K oraz zapalnik denny typu Bd.Z. 35 K. Na zewnętrznej powierzchni pocisku znajdowały się metalowe prowadnice z żelaza pasujące do gwintów w lufie działa (nachylone pod kątem 5,5 stopnia)

Budowa pocisku 28 cm R-Gr. 4331
Budowa pocisku 28 cm R-Gr. 4331

Burząca 28 cm Raketen-Granate 4331

Długość pocisku:
Masa pocisku:
Masa materiału wybuchowego:
Masa ładunku miotającego:
Prędkość wylotowa:
Donośność:
1.330 mm
247 kg
14 kg
182 kg
1.120 m/s
86.500 m

Pocisk typu HE z korpusem wypełnionym ładunkiem materiału wybuchowego, zaopatrzony w 2 bezwładnościowe zapalniki uderzeniowe typu A.Z. 4351 (umieszczone w gniazdach wewnątrz pocisku, w dnie komory spalania silnika rakietowego).
Głowicowy zapalnik czasowy typu Zt.Z. S/30 po 19 sekundach od wystrzelenia pocisku uruchamia silnik rakietowy na stały materiał pędny o czasie pracy 2 sekund (masa paliwa 19,5 kg, ma postać jednolitego bloku zaopatrzonego w 8 wzdłużnych otworów o średnicy 20 mm rozmieszczonych po okręgu wokół centralnego otworu o średnicy 40 mm), z centralną stożkową dyszą wylotową umieszczoną w dnie pocisku.
Pocisk tego typu został przyjęty na uzbrojenie latem 1944 roku (wyprodukowano 200 egz. testowych, 30 egz. szkolnych oraz 600 egz. bojowych – łączny koszt ich produkcji wyniósł ok. 800 tysięcy RM).

Burząca 28 cm Granate 42

Odpowiednik pocisku 28 cm Granate 35, w której długie prowadnice zastąpiono pierścieniami wiodącymi wykonanymi z miękkiego żelaza – przeznaczone dla wersji Vz z klasycznym gwintem.

Burząca 28 cm Raketenantrieb-Granate 4341

Odpowiednik pocisku 28 cm Raketen-Granate 4331, w której długie prowadnice zastąpiono pierścieniami wiodącymi wykonanymi z miękkiego żelaza – przeznaczone dla wersji Vz z klasycznym gwintem.

Burząca 28 cm Granate 39/42

Długość pocisku:
Masa pocisku:
Donośność:
1.335 mm
255,5 kg
62.400 m

Przerobione pociski od działa kolejowego Br.N.K.(E).

Burząca 31 cm Sprenggranate 4861 (Peenemünder Pfeilgeschoss)

Długość pocisku:
Średnica części bojowej:
Masa pocisku:
Masa materiału wybuchowego:
Masa ładunku miotającego:
Prędkość wylotowa:
Donośność:
2.012 mm
120 mm
136 kg
25 kg
248 kg
1.420 m/s
151.000 m

Pocisk typu HEDS (z sabotem odrzucanym po odrzuceniu lufy, stabilizacja w locie za pomocą czterech brzechw, głowicowy zapalnik uderzeniowy typu A.Z. 41 oraz zapalnik denny typu Bd.Z. 5121) opracowany w ośrodku badawczym w Peenumünde i testowany na poligonie Rügenwalde. Planowano użycie luf o gładkim przewodzie, rozwierconych do kalibru 310 mm (działa takie są znane pod oznaczeniem K 5 glatt – powstały tylko 2 egzemplarze takich luf o masie 83 ton).

Ponadto stosowano amunicję wskaźnikową 28 cm Granate 35 (Einschiessgeschoss) zaopatrzoną w 9,5 kg substancji chemicznej dającej obłok dymu widoczny z dużej odległości.

Źródła:

Instrukcja D 460/2a „Geschoßringbuch”, 1939 r.

Instrukcja H.Dv.g. 119/629 „Schußtafel für die K 5 glatt mit der 31 cm Sprenggranate 4861”, 1944 r.

Instrukcja H.Dv.g. 119/643 „Schußtafel für die K 5 mit der 28 cm Granate 35, 28 cm Granate 35 (Ei), K 5/1 und K 5/2 mit der 28 cm Granate 42”, 1943 r.

Instrukcja H.Dv.g. 119/649 „Schußtafel für die K5 (Tiefzug) mit der 28 cm R Granate 4331”, 1944 r.

Instrukcja H.Dv.g. 481/94 „Merkblatt für die Munition der K 5”, 1942 r.

Instrukcja OP 1666 „German Explosive Ordnance Vol. 2”, 1946 r.

Instrukcja H.Dv. 97/1 „Gerätliste”, 1943 r.

Terry Gardner, Peter Chamberlain „Enzyklopädie deutscher waffen 1939-1945”, wyd. Motorbuch Verlag, 2006 r.

Chris Chant „Artillery”, wyd. Amber Books, 2005 r.