Samoloty polskie

Samolot myśliwski Пе Зет Ел-24 (PZL-24) „Ястреб”

Samolot myśliwski PZL P.24B
Samolot myśliwski PZL P.24B

Historia konstrukcji:

Samolot myśliwski PZL P.24 zaprojektował zespół pod kierownictwem inż. Wsiewołoda Jakimiuka z polskich zakładów PZL w Warszawie. Prototyp został oblatany 24 maja 1933 roku. Był budowany wyłącznie na eksport.

Bułgaria podpisała 9 kwietnia 1936 roku umowę na zakup 12 samolotów PZL-24 „Jastreb” (jastrząb) w wersji B (wartość umowy obejmującej także 12 samolotów bombowych PZL 43 wynosiła 5.080.286 zł). Dostawy samolotów były realizowane od grudnia 1936 roku.

Z wykorzystaniem silnika GR 14N-01 (analogiczny do zastosowanego w samolotach PZL-43A) zaproponowano Bułgarii wersję P.24J, jednak dostawa 12 takich samolotów nie została ostatecznie sfinalizowana. Budowany prototyp planowano przekazać jako darowiznę, ale wybuch wojny przekreślił te plany.

Dane techniczne:

Załoga:
Masa własna:
Masa startowa:
Rozpiętość:
Długość:
Wysokość:
Powierzchnia nośna:
Jednostka napędowa:
 
 
Prędkość maksymalna:
Wznoszenie:
Pułap:
Zasięg:
Uzbrojenie:
1 osoba
1.329 kg
1.915 kg
10,71 m
7,81 m
2,69 m
17,9 m2
1 silnik 14-cyl, w układzie podwójnej gwiazdy,
chłodzony powietrzem,
typu Gnôme-Rhone GR 14Kfs o mocy 930 KM
410 km/h na wysokości 4250 m
11 m/s
9.000 m
700 km
4 km PWU FK wz. 33 kal. 7,9 mm,
50 kg bomb

Opis konstrukcji:

Jednosilnikowy zastrzałowy górnopłat konstrukcji całkowicie metalowej. Pilot zajmował miejsce w zakrytej kabinie.

Podwozie stałe w układzie klasycznym z dwoma szeroko rozstawionymi kołami głównymi w owiewkach oraz metalową płozą ogonową.

Zaopatrzony w szeroką osłonę silnik napędzał trójłopatowe metalowe śmigło o zmiennym skoku.

Uzbrojenie strzeleckie samolotu stanowiły 4 karabiny maszynowe umieszczone parami w skrzydłach, poza płaszczyzną obrotów śmigła, z zapasem 300 naboi na lufę. Na zaczepach pod skrzydłami można było podwiesić 4 bomby o masie 12,5 kg każda.

Samolot bombowy Пе Зет Ел – 43 (PZL-43)  „Чайка”

Samolot bombowy PZL-43
Samolot bombowy PZL-43

Historia konstrukcji:

Samolot rozpoznawczy i lekki bombowy PZL-43 opracowany w polskich zakładach PZL w Warszawie. Prototyp został oblatany 24 maja 1933 roku. Był budowany wyłącznie na eksport.

Bułgaria podpisała 9 kwietnia 1936 roku umowę na zakup 12 samolotów PZL-43 „Czajka” (wartość umowy obejmującej także 12 samolotów myśliwskich PZL P.24 wynosiła 5.080.286 zł). Dostarczone między 24 kwietnia a 12 maja 1937 roku.

Dane techniczne:

Załoga:
Masa własna:
Masa startowa:
Rozpiętość:
Długość:
Wysokość:
Powierzchnia nośna:
Jednostka napędowa:
 
 
Prędkość maksymalna:
Pułap:
Zasięg:
Uzbrojenie:
3 osoby
1.980 kg
2.893 kg
13,95 m
9,68 m
3,3 m
26,8 m2
1 silnik 14-cyl, w układzie podwójnej gwiazdy,
chłodzony powietrzem,
typu Gnôme-Rhone GR 14Kirs o mocy 930 KM
325 km/h
8.200 m
1.200 km
4 km PWU FK wz. 33 kal. 7,9 mm,
700 kg bomb

Opis konstrukcji:

Jednosilnikowy dolnopłat konstrukcji całkowicie metalowej. Trzyosobowa załoga (pilot, obserwator/bombardier, strzelec pokładowy) zajmowała miejsca w zakrytych przeszklonych kabinach.

Podwozie stałe w układzie klasycznym z dwoma szeroko rozstawionymi kołami głównymi w owiewkach oraz metalową płozą ogonową.

Uzbrojenie strzeleckie obejmowało 2 stałe karabiny maszynowe zabudowane po bokach kadłuba, obsługiwane przez pilota i strzelające przez krąg śmigła z wykorzystaniem synchronizatora oraz 2 ruchomych karabinów maszynowych zabudowanych pojedynczo w tylnym stanowisku strzeleckim oraz w zakończeniu gondoli podkadłubowej.

Na wyrzutnikach umieszczonych pod kadłubem i centropłatem można było podwiesić do 700 kg bomb.

Samolot bombowy Пе Зет Ел – 43A (PZL-43A)  „Чайка”

Samolot bombowy PZL-43A
Samolot bombowy PZL-43A

Historia konstrukcji:

Samolot ten został opracowany w polskich zakładach lotniczych PZL jako udoskonalona wersja poprzedniego modelu PZL-43.

Bułgaria podpisała 31 marca 1938 roku umowę na zakup 42 samolotów PZL-43 „Czajka” w wersji A (o wartości 10.426.198 zł). Do wybuchu wojny starczono tylko 36 egzemplarzy. Spośród zdobytych na terenie Polski 4 egzemplarzy Niemcy skompletowali i po przebadaniu dostarczyli Bułgarii dalsze 2 samoloty.

Dane techniczne:

Załoga:
Masa własna:
Masa startowa:
 
Rozpiętość:
Długość:
Wysokość:
Powierzchnia nośna:
Jednostka napędowa:
 
 
Prędkość maksymalna:
Pułap:
Zasięg:
Uzbrojenie:
3 osoby
2.200 kg
normalna 3.100 kg
maksymalna 3.525 kg
13,95 m
9,95 m
3,30 m
26,8 m2
1 silnik 14-cyl, w układzie podwójnej gwiazdy,
chłodzony powietrzem,
typu Gnôme-Rhone GR 14N-01 o mocy 977 KM
365 km/h na wysokości 4000 m
8.500 m
1.250 km
4 km PWU FK wz. 36 kal. 7,9 mm,
700 kg bomb

Opis konstrukcji:

Jednosilnikowy dolnopłat konstrukcji całkowicie metalowej. Trzyosobowa załoga (pilot, obserwator/bombardier, strzelec pokładowy) zajmowała miejsca w zakrytych przeszklonych kabinach.

Podwozie stałe w układzie klasycznym z dwoma szeroko rozstawionymi kołami głównymi w owiewkach oraz metalową płozą ogonową.

Uzbrojenie strzeleckie obejmowało 2 stałe karabiny maszynowe zabudowane po bokach kadłuba, obsługiwane przez pilota i strzelające przez krąg śmigła z wykorzystaniem synchronizatora oraz 2 ruchomych karabinów maszynowych zabudowanych pojedynczo w tylnym stanowisku strzeleckim oraz w zakończeniu gondoli podkadłubowej.

Na wyrzutnikach umieszczonych pod kadłubem i centropłatem można było podwiesić do 700 kg bomb.

Samolot szkolno-treningowy Пе Ве Ес-26 (PWS-26) „Юнак”

Samolot szkolno-treningowy PWS-26
Samolot szkolno-treningowy PWS-26

Historia konstrukcji:

Samolot szkolno-treningowy PWS-26 opracował inż. Augustyn Zdaniewski z polskich zakładów Podlaska Wytwórnia Samolotów (PWS) w Białej Podlaskiej. Oblot prototypu miał miejsce w 1935 roku. Maszyna była przystosowana do zadań szkolno-treningowych (w tym strzelania i bombardowania) oraz wykonywania pełnej akrobacji lotniczej.

Jeden samolot PWS-26 „Junak” w wyniku ewakuacji lotnictwa polskiego we wrześniu 1939 roku znalazł się na terytorium Bułgarii. Wcielono go do bułgarskich sił powietrznych jako maszynę szkolną.

Dane techniczne:

Załoga:
Masa własna:
Masa startowa:
Rozpiętość:
Długość:
Wysokość:
Powierzchnia nośna:
Jednostka napędowa:
 
 
 
Prędkość maksymalna:
Prędkość lądowania:
Pułap:
Zasięg:
Uzbrojenie:
2 osoby
885 kg
1.170 kg
9,00 m
7,03 m
2,87 m
25,00 m2
1 silnik 9-cyl, w układzie pojedynczej gwiazdy,
chłodzony powietrzem,
typu Avia-Wright J-5B „Whirlwind”
o mocy 220 KM przy 1800 obr./min
201 km/h
78 km/h
4.600 m
460 km
1 km PWU FK wz. 33 kal. 7,9 mm,
25 kg bomb

Opis konstrukcji:

Jednosilnikowy dwupłat konstrukcji mieszanej. Kadłub w postaci kratownicy spawanej z rur stalowych kryty w przedniej części blachą duralowa, a w tylnej płótnem. Skrzydła i usterzenie o konstrukcji drewnianej krytej płótnem. Lotki na górnym płacie. Dwuosobowa załoga zajmowała miejsca w układzie tandem w odkrytych kabinach zaopatrzonych w wiatrochron. Mechanizm sterowania podwójny – operowanie uzbrojeniem było możliwe jedynie z tylnej kabiny.

Podwozie w układzie klasycznym z dwoma szeroko rozstawionymi kołami głównymi z amortyzacją olejowo-powietrzną i hamulcami oraz metalową płozą ogonową amortyzowaną resorem.

Zabudowany pod szeroką osłoną silnik napędzał dwułopatowe drewniane śmigło produkcji firmy Szomański o stałym skoku.

Samolot był przystosowany do montażu stałego karabinu maszynowego w prawej burcie. Do prowadzenia ognia przez krąg śmigła wykorzystywano synchronizator JS firmy Motolux. Pod każdym płatem można było założyć pneumatyczny wyrzutnik bombowy typu 1×12 wz. 1937 dla bomby o masie 12,5 kg. Dodatkowo w krawędzi natarcia dolnego płata można było zamontować fotokarabin typu K-28.

Źródła:

Marek P. Deszczyński, Wojciech Mazur „Na krawędzi ryzyka. Eksport polskiego sprzętu wojskowego w okresie międzywojennym”, wyd. Neriton, 2004

Tomasz J. Kopański „PZL.23 Karaś”, wyd. Stratus, 2004

Bartłomiej Belcarz „Samolot szkolno-akrobacyjny PWS-26”, wyd. MON, seria wydawnicza TBiU 134, 1990

Jerzy Domański „Samolot myśliwski PZL P-24”, wyd. MON, seria wydawnicza TBiU 3, 1970

Wiesław Bączkowski, Krzysztof Chołoniewski „Samoloty nad Półwyspem Bałkańskim 1940-1941”, wyd. WKŁ, 1990

One thought on “Samoloty polskie

  1. No to wygląda na to, że Bułgaria zebrała zestaw najlepszych konstrukcji polskiego przemyslu lotniczego. Zabrakło im do kompletu tylko PZL-37 Łoś, zapewne w wersji z silnikami GR 14N…

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.