Ciężki karabin przeciwpancerny schwere Panzerbüchse 41

Historia konstrukcji:
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 był używany przez siły zbrojne Niemiec.

Został opracowany w 1940 roku w niemieckich zakładach Rheinmetall-Borsig A.G. w Düsseldorfie.

W katalogu wzorów uzbrojenia w zależności od wersji otrzymał oznaczenie:

s.Pz.B. 41 – Gerät 5-0223, wersja bazowa,

s.Pz.B. 41 (Kzg) – Gerät 5-0224, wersja dla jednostek zmotoryzowanych transportowana na jednoosiowej przyczepie,

s.Pz.B. 41 (FS) – Gerät 5-0225, lekka wersja dla jednostek spadochronowych.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 na stanowisku bojowym
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 na stanowisku bojowym

Prace nad bronią ze stożkową lufą prowadzili od wczesnych lat 30-tych XX wieku Hermann Gustav von Gerlich oraz jego asystent Hans Neufeldt. Współpracowali oni także z duńska firmą Schultz & Larsen czego wynikiem była opracowana dla armii francuskiej armata przeciwpancerna Canon de 29/20 mm antichar S.A.-L.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41

Latem 1940 roku po zdobyciu francuskiego prototypu i dokumentacji technicznej w szybkim tempie sfinalizowano niemieckie prace konstrukcyjne nad analogiczną konstrukcją.

W latach 1940-1943 wyprodukowano 2.797 egzemplarzy:

1940 r. – 94 egzemplarze,

1941 r. – 349 egzemplarzy,

1942 r. – 1.030 egzemplarzy,

1943 r. – 1.324 egzemplarze.

Na 1 marca 1945 roku 775 egzemplarzy znajdowało się na froncie, a dalsze 78 egzemplarzy składowano w magazynach.

W produkcji broni brały udział zakłady Rheinmetall-Borsig A.G. w Düsseldorfie oraz Mauser-Werke A.G. w Oberndorfie, podstawy produkowały zakłady Ambi-Budd Presswerk G.m.b.H. w Berlinie, a inne komponenty dostarczały zakłady Gustav Appel Maschinen Fabrik  w Berlinie oraz Heidmann-Werke w Einbeck. Cena jednostkowa wynosiła 4.520 RM.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 na samochodzie terenowym
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 na samochodzie terenowym

Często broń tego typu umieszczano na samochodach terenowych, w wieży samochodów opancerzonych Sd.Kfz. 221 oraz w przedziale bojowym półgąsienicowych transporterów opancerzonych Sd.Kfz. 250.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w transporterze opancerzonym Sd.Kfz. 250
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w transporterze opancerzonym Sd.Kfz. 250

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w transporterze opancerzonym Sd.Kfz. 250
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w transporterze opancerzonym Sd.Kfz. 250

Dane techniczne:

Kaliber:
Amunicja:
Masa:
 
Wymiary:
Długość lufy:
 
Kąt ostrzału w elewacji:
Kąt ostrzału w azymucie:
Szybkostrzelność:
28/20 mm
28x187R
na stanowisku 162 kg,
w transporcie 229 kg
2.690 x 965 x 838 mm
z zamkiem i hamulcem wylotowym 1.714 mm
(w tym część gwintowana 1.370 mm)
od -5° do +45°
90°
teoretyczna 30 strz./min
praktyczna 10-12 strz./min

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41

Opis konstrukcji:
Średnica lufy zwężała się trzyetapowo z 28 mm u nasady zamkowej do 20 mm w części wylotowej lufy. Wewnątrz lufy zastosowano gwint prawoskrętny o 12 zwojach. Żywotność lufy wynosiła zaledwie 500 wystrzałów. U wylotu znajdował się jednokomorowy hamulec wylotowy. Naprowadzanie broni ręczne za pomocą tylców (broń nie dysponowała mechanizmami podniesienia i kierunkowym, ani elementami pochłaniającymi odrzut po strzale). Łoże dolne dwuogonowe posadowione na dużych ogumionych kołach, które na stanowisku bojowym można było dla obniżenia sylwetki odłączyć. Do celowania stosowano mechaniczny celownik przeziernikowy lub celownik Z.F. f. s.Pz.B. 41 lub celownik Z.F. 3×8° f. s.Pz.B. 41. Obsługę chroniły przednia duża tarcza oraz mała osłona nad częścią zamkową – obie były wykonane w postaci dwóch płyt grubości 3 mm oddalonych od siebie o 35 mm. Na czas transportu broń można było podpiąć pod przyczepkę piechoty If. 8 i holować trakcją konną lub mechaniczną.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 podczepiony pod przyczepę If. 8
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 podczepiony pod przyczepę If. 8

W ostateczności broń można było podzielić na 5 części (bez użycia narzędzi – masa najcięższego podzespołu wynosiła 62 kg) i transportować zwierzętami jucznymi lub siłami obsługi.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 transportowany w częściach
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 transportowany w częściach

W wersji dla oddziałów zmotoryzowanych na czas transportu broń można było załadować na przyczepę transportową Sd. Anh. 32/2.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 transportowany na przyczepie Sd.Ah. 32/2
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 transportowany na przyczepie Sd.Ah. 32/2

Na potrzeby jednostek powietrznodesantowych opracowano lżejszą lawetę leichter Feltlafette 41, zaopatrzoną w pojedynczy ogon i posadowioną na małych gumowych kółkach – masa broni na stanowisku wynosiła jedynie 118 kg, a w pozycji transportowej 139 kg. Ze względu na uproszczenia lekkiej podstawy kąt podniesienia lufy ograniczono do przedziału od -15 do +25 stopni, ale za to pełnym dookrężnym polem ostrzału w poziomie.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w wersji lekkiej desantowany na spadochronie transportowym
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w wersji lekkiej desantowany na spadochronie transportowym

Na czas transportu broń można było załadować na przyczepę transportową Sd. Anh. 32/3. Na potrzeby zrzutu ze spadochronem można było rozłożyć ją na kilka podstawowych podzespołów i umieścić w zasobniku desantowym lub podwiesić bezpośrednio pod spadochron transportowy.

Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w wersji lekkiej z otwartymi skrzynkami amunicyjnymi
Ciężki karabin przeciwpancerny s.Pz.B. 41 w wersji lekkiej z otwartymi skrzynkami amunicyjnymi

Amunicja:
Ze względu na specyficzną konstrukcję lufy stosowano nietypową amunicję. Długość łuski 187 mm, średnica kryzy 47,9 mm. Pociski były zaopatrzone w dwa metalowe występy prowadzące ulegające spłaszczeniu (składały się do tyłu) podczas przechodzenia przez stożkową lufę. Pierwszy z tych występów miał 5 otworów o średnicy 3 mm, które pozwalały na ujście ściskanego powietrza.

Budowa pocisków użytych w ciężkim karabinie przeciwpancernym s.Pz.B. 41
Budowa pocisków użytych w ciężkim karabinie przeciwpancernym s.Pz.B. 41

Produkcja amunicji przeciwpancernej wyniosła 1.602.800 szt.:

1940 r. – 156,2 tys.

1941 r. – 889,5 tys.

1942 r. – 270 tys.

1943 r. – 278,1 tys.

Produkcja amunicji odłamkowej wyniosła 512.600 szt.:

1941 r. – 9,2 tys.

1942 r. – 373,3 tys.

1943 r. – 130,1 tys.

Do transportu amunicji używano metalowe skrzynki mieszczące 12 naboi o wymiarach 340 x 275 x 110 mm.

Skrzynka amunicyjna
Skrzynka amunicyjna

Amunicja przeciwpancerna 2,8 cm Pzgr.Patr. 41
Amunicja przeciwpancerna 2,8 cm Pzgr.Patr. 41

Przeciwpancerna 2,8 cm Panzergranatpatrone 41

Długość naboju:
Długość pocisku:
Długość rdzenia:
Średnica rdzenia:
Masa naboju:
Masa pocisku:
Masa materiału miotającego:
Prędkość wylotowa:
221 mm
64 mm
40,5 mm
11 mm
626 g
131 g
153 g Nz.R.P. (3.3/0,5)
1.402 m/s

Przeciwpancerny pocisk rdzeniowy 2,8 cm Pzgr. 41 typu APCNR. Rdzeń był wykonany z węglika wolframu i osadzony w skorupie wykonanej z miękkiego żelaza oraz przykryty osłoną balistyczną ze stopu magnezu z glinem (dawała błysk po trafieniu pocisku w cel ułatwiając celowanie i ocenę skutków ostrzału).

Przebijalność płyty pancernej odchylonej od pionu o 30°:

odległość Grubość płyty
pionowej
Grubość płyty
odchylonej o 30°
Grubość płyty
odchylonej o 60°
100 m
500 m
800 m
1.000 m
1.500 m
94 mm
66 mm
49 mm
69 mm
52 mm
41 mm
26 mm
18 mm
52 mm
40 mm
25 mm

Amunicja odłamkowa 2,8 cm Sprenggr.Patr. 41
Amunicja odłamkowa 2,8 cm Sprenggr.Patr. 41

Odłamkowa 2,8 cm Sprenggranatpatrone 41

Długość naboju:
Długość pocisku:
Masa naboju:
Masa pocisku:
Masa materiału wybuchowego:
Masa materiału miotającego:
Prędkość wylotowa:
221 mm
69 mm
582 g
88 g
5 g pentrytu
139 g Nz.R.P. (3.3/0,5)
1.400 m/s

Pocisk 2,8 cm Granate 41 z grubościennym korpusem stalowym mieszczącym niewielki ładunek wybuchowy pobudzany głowicowym zapalnikiem uderzeniowym typu A.Z. 5072.

Źródła:

Instrukcja D 139/2 „Beladeplan für schwere Panzerbüchse 41”, 1942 r.

Instrukcja D 158 „Behandlung der Handwaffen, des Maschinengewehrgeräts, der Panzerabwehrbüchsen sowie Kampfwagenkanonen bis 2,5 cm Kal. einschließlich bei Schnee, Kälte und Tauwetter”, 1941 r.

Instrukcja D 164/1a „Schwere Panzerbüchse 41, Teil 1: Beschreibung, Handhabungs- und Behandlungsanleitung”, 1940 r.

Instrukcja D 164/1b „Schwere Panzerbüchse 41 mit leichter Feldlafette 41 , Teil 1: Beschreibung, Handhabungs- und Behandlungsanleitung”, 1943 r.

Instrukcja D 164/2 „Schwere Panzerbüchse 41, Teil 2: Einzelteile, a) für die Waffe, b) für die Lafette (Fertigungsnummer 1001-1090)”, 1941 r.

Instrukcja D 164/3 „Schwere Panzerbüchse 41, Teil 3: Einzelteile, a) für die Waffe, b) für die Lafette (Fertigungsnummer über 1090)”, 1943 r.

Instrukcja Merkblatt 25a/22 „Vorläufige Anleitung für die Ausbildung a.d. s.Pz.B. 41 (m. leichter Feldlafette)”, 1942 r.

Terry Gander, Peter Chamberlain „Enzyklopädie deutscher waffen 1939-1945”, wyd. Motorbuch Verlag, 2006 r.

Łukasz Gąsior „Amunicja do 2,8 cm sPzB 41”, artykuł w czasopiśmie „Militaria XX wieku”, wydanie specjalne nr 11, 2009 r.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.